KDOBlog

MAKALE

İslam Bilimlerinin Nasslara Yaklaşım Farklılıkları Hakkında Bir İnceleme: ‘Hz. İbrahim ve Oğlu’ Kıssasının Yorumlanması

İslam bilim literatürünün, Kur’an ve sünnete yaklaşımı incelendiğinde ‘nassları açıklamada en kapsamlı olan’ din bilimi tespit edilebilir mi? Bir bilimin vahiy metni ile kurduğu irtibatın açısını tanımlayabilmek ancak diğer bilimlerle ortak olarak ele aldığı bahislerdeki tevil farklılıklarını tespit...

İmamü’l-Haremeyn el-Cüveyni’de Âdet Kavramı

İmamül Haremeyn el-Cüveyni’nin (ö. 478/1085) Bâkıllani’ye ait rivayetleri ezberlercesine okuduğu ve itikadi meselelerin çoğunda Eş’ari mezhebine bağlı kaldığı rivayet edilmektedir. Cüveyni, Eş’ari kelamının inkişafını sağlamış,onu aklî bir temele oturtmaya çaba göstermiş ve onun çabaları Gazali tarafından...

Muhâsibî’de Ahlakın Dinamikliği Zemininde İnsanın Aktifliği

Bu yazıda Muhâsibî’nin (ö. 243/857), ahlak kavramına yüklediği anlam ve bu anlamın istilzam ettiği insan tasavvuru incelenecektir. İnsan ve ahlak arasındaki karşılıklı ilişkiyi ele aldığımız bu yazıda, Muhâsibî’nin “anlama ve hürmet” ilişkisini incelediği Fehmül Kuran, “rızık ve çalışma” ilişkisini incelediği Mekasib, “akıl ve ahlak”...

Tanrı-İnsan İlişkisinde Karşılıklılık-Beklentisizlik İkilemi

Bu yazıda Tanrı-insan ilişkisi olarak ahlakı karşılıklılık-beklentisizlik ikilemi penceresinden ele alınmıştır. Problemin felsefe ve kelamdaki görünümüne değinilerek tasavvufun meseleye yaklaşımı zemininde ahlakta karşılıklılık-beklentisizlik konusunda karşıt fikirleri savundukları görülen iki sûfinin Hâris el-Muhâsibî ve Râbia el-Adeviyye...

Ebu Bekir El-Cesssas’ın El-Fusûl fi’l-usûl’ü Bağlamında Hanefilerde Umum Düşüncesi

İslami ilimlerin teşekkül sürecinde fıkıh ilminin gelişiminin erken bir döneme tekabül ettiği İmam Ebu Hanife’nin kurmuş olduğu fıkıh okulununa bakıldığında net bir şekilde görülecektir. Söz gelimi İmam Muhammed’in derlediği Kitabu’l-Asl...

Kitabu’l-İrşad’da Sem’iyyat

Bu yazıda İmâmu’l-Haremeyn el-Cüveyni’nin (478/1085) sem’iyyat hakkındaki görüşleri ele alınmıştır. Sadece Kitabu’l-İrşad eserinde yer alan görüşleri ile sınırlı tutulan bu yazı Cüveynî’nin oluşturduğu bilgi teorisi dikkate alınarak yazılmıştır. Cüveynî bu eserinde Sem’iyyat başlığı altında akâid...

İmam Maturidi ve Nurettin es- Sabuni’nin görüşleri ışığında “analoji olmaksızın ya da teşbihe düşmeksizin Tanrı hakkında konuşmanın imkanı sorununu”

Bu yazıda Maturidi’nin Kitabu’t-Tevhid ve Nurettin es- Sabuni’nin el Bidaye eserleri merkeze alınarak konu hakkındaki görüşleri ve görüşlerinin muhaliflerine yer verilecektir...

“EL-LÜMA” Da Mucize Ve Keramet Meselelerinin Değerlendirilişi

Ebu Nasr Serrac’ın “el-Lüma’” adlı eseri, “Tasavvuf nedir? Tasavvufun İslam bilimleri içerisinde bir yeri olabilir mi? Eğer varsa diğer bilimlerle ilişkisi nasıldır? Alanı, yöntemi ve gayesi nedir?’’ sorularına verilmiş ilk sistematik cevaptır. Serrac, Kitabü’l-Lüma’da tasavvufu fıkıh,...

el-Munkız mine’d-dalal Işığında Gazzali’ye Bakış

Ebu Hamid Muhammed el-Gazzali 450 de İran’ın horasan bölgesindeki Tus’ta doğmuştur. Asıl adı Muhammed olup nisbesi Gazzali’dir. İlköğrenimini babasının dostunun yanında almıştır ardından yirmili yaşlarda Nişabur’da ki nizamiye medresesine kaydolmuştur. İmam’ül Harameyn el-Cüveyni’nin ders halkasına katılıp ondan fıkhı...

Din İlmi Olma Yolunda Tasavvuf

Tasavvufun tekevvün döneminde te’lif edilen bu eser, şer’i ölçülere dayalı sünni tasavvufun ilk kitabıdır. Şehirde dini bilimler üzerinde yapılan tartışmalardan bıkanlar, şehri terk ettiler. Siyasi otoritenin de zayıflamasıyla halk, manevi otoriteye sığınarak zahitlerin nüfuzunu arttırdı. Şehirden kaçan...

İbn Haldun’un Umran Düşüncesinde İlimler

İmam-ı zam Ebû Hanîfe (ö.150/767) hicrî I. asrın sonlarında doğup II. asrın başlarında vefat eden ve İslâm düşüncesinin oluşum döneminde pek çok fıkhî ve itikadî sorununun çözümüne görüşleriyle katkıda bulunan önemli bir şahsiyettir.Hayatının 52 yılı Emeviler, geri kalan 18 yılı ise Abbâsîler döneminde geçen...

Fârâbî, Mâverdî ve İbn Haldun Örnekleri Üzerinden İslam Siyaset Düşüncesi

İmam-ı azam Ebû Hanîfe (ö.150/767) hicrî I. asrın sonlarında doğup II. asrın başlarında vefat eden ve İslâm düşüncesinin oluşum döneminde pek çok fıkhî ve itikadî sorununun çözümüne görüşleriyle katkıda bulunan önemli bir şahsiyettir.Hayatının 52 yılı Emeviler...

Hakîm et-Tirmizî ve Beyânu'l-Fark

Türkçede ‘bilge’ demek olan hakîm sıfatına sahip ve sıfatı ismini önceleyen büyük şahsiyet Muhammed b. Ali el-Hakîm et-Tirmizî (ö. 320/932) tasavvuf tarihinde velayet kavramıyla tanınmış bir mutasavvıftır. Erken dönem İslam düşüncesinin en üretken isimlerinden biri olan...

Bir Bilim Dalı Olarak Teşekkül Eden İlimler Tasnifi ve Farabi’nin İlimler Tasnifinin Metafizik İmaları

İlimler tasnifi ihsa’u’l-ulum, meratibü’l-ulum, tertibu’l-ulum, tasnifu’l-ulum, aksamu’l-ulum gibi muhtelif isimler başlıkları altında incelenir. En temel amacı ise varlığa dair kuşatıcı bir bakışa sahip olmak ve İslam düşüncesi bağlamında...

Yüce Bir Kavrayışa Talip Olmak

İmam-ı zam Ebû Hanîfe (ö.150/767) hicrî I. asrın sonlarında doğup II. asrın başlarında vefat eden ve İslâm düşüncesinin oluşum döneminde pek çok fıkhî ve itikadî sorununun çözümüne görüşleriyle katkıda bulunan önemli bir şahsiyettir.Hayatının 52 yılı Emeviler, geri kalan 18 yılı ise Abbâsîler döneminde geçen...

Doğuş Döneminde Tasavvufun Bir Din İlmi Olarak Teşekkülü

Hz. Peygamber’in -sallallahu aleyhi ve sellem- ebedi aleme irtihalinden sonra İslâm gerek raşid halifeler döneminde gerekse daha sonra kurulan siyasi otoriteler döneminde fetihler vesilesiyle çok kısa bir süre içerisinde bilinen...

Platon'dan Bir "Devlet(πολιτεια)" Okuması

Bu makale, Platon’u okumaya dair bir problemi tartışmaktadır. Bu yazıda, Yunanca yazılmış ve bilhassa Platon tarafından yazılmış bir metnin nasıl okunacağına dair problematik üretilmiş ve ayrıca bunun bir örneği getirilmiştir. Fakat bu yazı, Devlet(πολιτεια) kitabının sadece 508a-509d paragraflarını ele almaktadır...

Mukaddime’nin Temel Dinamikleri Bağlamında İbn Haldûn Düşüncesi

İbn Haldûn (1332-1406), İslam düşüncesinin ikinci klasik çağında yaşamış, kendisinden önceki geleneği takip etmiş ve kendisinden sonrakilere de yön vermiş önemli düşünürlerden biridir. Henüz genç yaşta iyi bir tahsil gören İbn Haldûn, her biri klasik değerindeki...

Hanefilerin Umum Anlayışı

Bu yazıda Ehl-i Rey ekolünün temsilcisi olarak kabul edilen Hanefi mezhebinin temel tezleri ve kurucu metinleri anlama ve yorumlama metotları üzerinde durulacaktır. Bu konu, metot ve teorisyenlerinin ortak tavrında açığa çıkan umum anlayış vurgusuyla ele alınacaktır. Fıkıh usulündeki deliller bahsi ve bu bahse ilişkin Hanefîlerin..

Tasavvuf ve Estetik: İlk Tasavvuf Eserlerinde “Allah Güzeldir Güzeli Sever” Hadisinin Yorumları Üzerine Bir Değerlendirme

Tasavvuf ve estetik ilişkisinden hangi anlamda söz edebiliriz ve bunu yaparken hangi ilkeleri göz önünde bulundurmalıyız? ‘Allah güzeldir, güzeli sever!’ hadisine ilk sûfîlerin...